Κυριακή, 22 Οκτωβρίου 2017

περί Αγίου Κοσμά του μελωδού





λρα τς σεπτς, κα γας Τριδος, Κοσμς ερς, μελδν δο κε, τ μλος τ Τρισγιον…
Είναι ευτυχής η συγκυρία, σεβασμιώτατε πάτερ, άγιοι ιερείς και αγαπητοί αδελφοί, που η καθιερωμένη θεία λειτουργία και το ιερό μνημόσυνο των κεκοιμημένων μελών των συλλόγων μας συμπίπτει φέτος με τη μνήμη του Αγίου Κοσμά του ποιητού. Αζίζει να δούμε κάποια βιογραφικά του Αγίου, αλλά και να διδαχθούμε απ’ αυτόν.
Ο άγιος Κοσμάς ο μελωδός έζησε στις αρχές του 8ου μ.Χ. αιώνα, γεννημένος μάλλον στη Δαμασκό. Επειδή έμεινε ορφανός από μικρός, υιοθετήθηκε από τον πατέρα του αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού Σέργιο, ο οποίος ήταν πλούσιος και με κοσμική δόξα, ως υπουργός οικονομικών του χαλίφη των Αράβων. Βλέποντας ο Σέργιος την κλίση και των δύο παιδιών στα γράμματα, προσέλαβε κάποιον άνδρα πολυμαθή και σοφό, Κοσμά και αυτόν στο όνομα, από την Καλαβρία, προκειμένου να τα διδάξει κάθε σοφία, θεία και ανθρώπινη.
Πράγματι, οι δύο νέοι, ο Ιωάννης και ο Κοσμάς, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα διδάχτηκαν από τον Κοσμά τον δάσκαλό τους γραμματική και φιλοσοφία, αστρονομία και γεωμετρία, όπως και ποίηση και μουσική, και έγιναν αξιοσέβαστοι από όλους. Μετά από τις σπουδές τους, πήγαν στη Λαύρα του αγίου Σάββα και έγιναν μοναχοί. Και ο μεν μακάριος Ιωάννης χειροτονήθηκε πρεσβύτερος από τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων, ο δε αξιοσέβαστος Κοσμάς, αφού παρακλήθηκε πολύ από όλη τη Σύνοδο των επισκόπων, προχειρίστηκε επίσκοπος της πόλεως Μαϊουμά. Αφού πολιτεύτηκε λοιπόν καλώς και οδήγησε το ποίμνιό του στους σωτήριους δρόμους της πίστεως, έφθασε σε βαθιά γεράματα, οπότε και αναπαύτηκε εν Κυρίω.
Ο Άγιος Κοσμάς ανεδείχθη σπουδαίος υμνογράφος, αλλά και μελωδός. Και τούτο, διότι εκτός από το ποιητικό κείμενο των τροπαρίων, συνέθετε και την αρμόζουσα μελωδία. Ας θυμηθούμε ότι ο κανόνας των Χριστουγέννων: «Χριστός γεννάται δοξάσατε», ο κανόνας των Θεοφανείων: «Βυθού ανεκάλυψε πυθμένα», ο κανόνας του Πάσχα: «Κύματι θαλάσσης» και πολλά άλλα είναι δικά του πονήματα. Γι’ αυτό και ο υμνογράφος της σημερινής εορτής του έχει απολύτως επίγνωση της πραγματικότητας αυτής: ένας τόσο σπουδαίος ποιητής μόνον από έναν εξίσου μεγάλο ποιητή μπορεί να υμνηθεί. Κι αυτός δεν είναι άλλος από τον Δαυίδ, τον μεγάλο προφήτη και ψαλμωδό της Παλαιάς Διαθήκης. Πρέπει κανείς να είναι στο μεγαλείο του προφητάνακτα για να αποδώσει με τον αρμόζοντα τρόπο τα θεία μελωδήματα για τον άγιο Κοσμά. «Δαυιτικοίς άσμασι τον πνευματικόν ασματογράφον ευφημήσωμεν». Κι ακόμη: και η ίδια η κοίμησή του πρέπει να αποδοθεί με τρόπο μελωδικό. «Νόμοις καθεπόμενοι τοις σοις, μακάριε, εξυμνήσαι προεθέμεθα σην προς τα άνω εκδημίαν», δηλαδή: ακολουθώντας τους δικούς σου νόμους, μακάριε, (δηλαδή να εκφράζεσαι με ύμνους), έχουμε την πρόθεση να εξυμνήσουμε την εκδημία σου προς τον Θεό. Έχουμε πολλά παραδείγματα στην εκκλησιαστική ιστορία που ένας Άγιος εξυμνεί τη ζωή άλλου Αγίου. Κι αυτό είναι πολύ ασφαλές, διότι οι Άγιοι έχοντας κοινωνία με τον Θεό, έχουν κοινωνία και μεταξύ τους, θα λέγαμε <είναι του ιδίου πνεύματος>. Και ο λόγος τους είναι έγκυρος. Αντιθέτως, άνθρωποι με κοσμικό – αμαρτωλό φρόνημα, υπάρχει κίνδυνος να παρεξηγήσουν τη βιοτή και τους λόγους των Αγίων, ή ακόμα χειρότερα, να τους κόψουν και ράψουν στα μέτρα τους, να κάνουν δηλαδή εθελοθρησκεία.
Το πρώτο τροπάριο της έκτης ωδής του κανόνος σημειώνει: «Συ τον Άβελ παρεζήλωσας φέρων τας απαρχάς των σων λόγων ως θρεμμάτων θυσίας». Δηλαδή: Ζήλεψες, εσύ Κοσμά, τον Άβελ. Εκείνος προσέφερε στον Θεό τα καλύτερα ζώα του, εσύ πρόσφερες τις απαρχές των λόγων σου, σαν θυσίες ζώων. Μιμήθηκες τον Αβραάμ, θα πει αλλού, που θυσίασε πρόθυμα τον υιό του Ισαάκ: κι εσύ θυσίασες τον εαυτό σου, σαν άλλον Ισαάκ, με το μαρτύριο της συνειδήσεώς σου. Δεν πρέπει να αφήσουμε ασχολίαστη τη σύγκριση του αγίου Κοσμά του μελωδού με τον Άβελ. Η επισήμανση του υμνογράφου, ότι και ο άγιος πρόσφερε τις απαρχές των λόγων του στον Θεό, σημαίνει αφενός τη βαθειά αγάπη του αγίου προς Εκείνον – ο Θεός ήταν η προτεραιότητά του – και αφετέρου ότι η εκκλησιαστική ποίηση και υμνωδία για τον άγιο δεν ήταν πάρεργο. Πέρα από τα ποιμαντικά καθήκοντά του, αφιέρωνε αρκετό χρόνο για να υμνολογήσει με ωραίο τρόπο τα πάθη του Κυρίου, τα θαύματά Του, να εγκωμιάσει τους αγίους και μάλιστα την Υπεραγία Θεοτόκο. Και τούτο γιατί γνώριζε ο άγιος ότι δεν αρκεί μόνον να εξαγγείλει την πίστη του Χριστού, αλλά να την εξαγγείλει και με τρόπο, που θα γίνει περισσότερο αποδεκτή από τους πιστούς. Αυτός άλλωστε ήταν και ο λόγος που η Εκκλησία μας εισήγαγε στη λατρεία της την ποίηση και την υμνωδία. Οι λόγοι ήταν καθαρώς ποιμαντικοί και όχι βεβαίως πρωτίστως αισθητικοί. Ώστε και το περιεχόμενο, αλλά και η μορφή παίζει ρόλο στην προσφορά του ευαγγελίου. Το δέντρο δεν είναι ωραίο μόνο με τους καρπούς, αλλά και με το φύλλωμά του. Νομίζω, λοιπόν, ότι ως άνθρωποι που συμμετέχουμε δραστηρίως στα έργα της Εκκλησίας, πρέπει να δίνουμε τον καλύτερο εαυτό μας, θα τολμούσα να πω την αγιασμένη ύπαρξή μας, ώστε ο λόγος του Θεού να τρέχει και να διαδίδεται και να καρποφορεί στις ψυχές.
Ας τονίσουμε όμως και κάτι ακόμα: Και οι δύο άγιοι (Κοσμάς ο ποιητής και Ιωάννης ο Δαμασκηνός) αναδείχτηκαν μεγάλοι και υπέροχοι υμνογράφοι και μελωδοί. Πώς έφτασαν σ’  αυτό το σημείο; Ήταν μόνον το υπάρχον ταλέντο τους; Η καλλιτεχνική φύση και ο ποιητικός χαρακτήρας τους; Ασφαλώς και αυτό. Αν όμως δεν υπήρχε ο δάσκαλός τους, ο Κοσμάς ο Καλαβρός, δεν ξέρουμε αν θα είχαν ενεργοποιήσει σ’ αυτόν τον βαθμό το χάρισμά τους. Με άλλα λόγια, βεβαίως υπήρχε η «μαγιά», αλλά επισημάνθηκε αυτή και καλλιεργήθηκε και αναπτύχθηκε από τον δάσκαλό τους. Κι αυτό είναι μία σπουδαία παρατήρηση, η οποία αναδεικνύει και το ρόλο του πραγματικού δασκάλου. Ο δάσκαλος είναι εκεί όχι μόνον για να προσφέρει γνώσεις, αλλά κυρίως να «ψυχανεμίζεται» όπως λέμε, τα χαρίσματα των μαθητών του. Κι είναι μεγάλη η ευλογία να βρει κανείς τέτοιους δασκάλους, γεγονός που επιβεβαιώνει την πανθομολογούμενη αλήθεια πως ό,τι και να γίνει στον κόσμο, όσο και να «προχωρήσει» η ανθρωπότητα στις τεχνολογίες και τις εφευρέσεις, ο δάσκαλος θα παραμένει πάντοτε μοναδικός και αναντικατάστατος.
Είναι καταπληκτικό το παράδειγμα ενός δασκάλου στην ορεινή Ναυπακτία την περίοδο 1950-1970, ο οποίος είχε ιδρύσει οικοτροφείο για τη στέγαση των μαθητών που ερχόταν από τα διάφορα χωριά να μάθουν γράμματα. Έχουμε λοιπόν ανάγκη λαμπρών παιδαγωγών. Ειδικά στους σύγχρονους καιρούς της σύγχυσης και του συγκρητισμού, της ισοπέδωσης των πάντων και του ωχαδελφισμού, είναι ζωτικής σημασίας να υπάρξουν καθηγητές που θα δώσουν φως στην τάξη, το αιώνιο φως της μόνης αληθινής διδασκαλίας, του Χριστού μας.
Θα ολοκληρώσουμε τα φτωχά αυτά λόγια με την σπουδαία ρήση του Ντοστογιέφσκυ, του ευλαβούς αυτού Ρώσου συγγραφέως: «Πιστεύω ότι ουδέν χαριέστερο, βαθύτερο, συμπαθέστερο και τελειότερο υπάρχει από τον Χριστό. Με ζηλότυπη αγάπη λέγω στον εαυτό μου: Όμοιος με Αυτόν όχι μόνο δεν υπάρχει, αλλά και δεν μπορεί να υπάρξει. Πολύ περισσότερο δηλώνω το εξής: Εάν μπορούσε κάποιος να μου αποδείξει ότι ο Χριστός βρίσκεται έξω από την αλήθεια […], εγώ θα προτιμούσα να μείνω με τον Χριστό και όχι με την αλήθεια».

Πέμπτη, 19 Οκτωβρίου 2017

c.d. "ζωή μέσα στο φως"

Όλα τα στελέχη που πλαισιώνουν τη μουσική συντροφιά της ενορίας του Αγίου Δημητρίου Αγρινίου μετά από ένα χρόνο δημιουργικής συνεργασίας, κόπου και εθελοντικής συμμετοχής κατάφεραν να δημιουργήσουν το νέο c.d. "Ζωή Μέσα Στο Φως".
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 22 Οκτωβρίου 2017 και ώρα 19:00 στο Παπαστράτειο Μέγαρο Αγρινίου όπου θα ακουστούν κάποια από τα τραγούδια ζωντανά από την 50-μελή χορωδία ενώ θα γίνει και η προβολή videoclip των τραγουδιών.

Ο ψηφιακός αυτός δίσκος περιλαμβάνει συνολικά δεκαέξι (16) τραγούδια με σύγχρονη μουσική, που έχουν διασκευαστεί για τις ανάγκες του κατηχητικού και των κατασκηνώσεων και απευθύνονται σε όλες τις ηλικίες, ιδιαιτέρως στους νέους μας.
Ο γενικός τίτλος της εκδήλωσης θα είναι: τραγουδώ για τον Χριστό και την Ελλάδα.

Τρίτη, 17 Οκτωβρίου 2017

οι αφανείς διάκονοι των αναλογίων

Οἱ ἀφανεῖς διάκονοι τῆς ψαλτικῆς

    Εἶναι ἀφανεῖς, ἔχουν μεγάλη πίστη στὸν Θεό, ζῆλο γιὰ τὸ διακόνημα τοῦ ψάλτου, ἐλέγχονται πάντοτε πρόθυμοι, διακονοῦν ποικιλοτρόπως στὸν χῶρο τῆς ἐκκλησίας χωρὶς ἀνταλλάγματα∙ καὶ βεβαίως ὁμιλῶ γιὰ τοὺς ψάλτες ἐκείνους τοὺς πρακτικούς, τοὺς βοηθοὺς τοὺς καλούς, ποὺ στέκονται μὲ προσήλωση «ἀπὸ φυλακῆς πρωΐας» στὰ ψαλτικὰ στασίδια, δομέστικοι πρῶτοι καὶ δεύτεροι καὶ παραδομέστικοι τῶν κυρίων ψαλτῶν, ἕτοιμοι νὰ ψάλουν, νὰ ἰσοκρατήσουν, νὰ ἀναγνώσουν, καὶ νὰ σιωπήσουν εὐχαρίστως ἂν τοὺς ζητηθεῖ.

    Πάντοτε στὸ πλευρὸ τοῦ πρωτοψάλτου καὶ τοῦ λαμπαδαρίου, δὲν προβληματίζονται ἀκόμη καὶ ὅταν χρειασθεῖ νὰ μετακινηθοῦν ἀπὸ τὴν θέση τους, παραχωρώντας την σὲ κάποιον φιλοξενούμενο τοῦ κυρίου ψάλτου.

    Καὶ ποὺ κάποιες φορὲς (ὄχι λίγες) «βγάζουν» μόνοι τους ἀκολουθίες καθημερινές, ἀποδεικνύοντας ὅτι ἀγαποῦν ἀληθινὰ τὴν ψαλτική, τὴν Ἐκκλησία, τοὺς ἁγίους, τὸν Θεό.

    Εἶναι «ὁ κὺρ Νῖκος», «ὁ κὺρ Φώτης», «ὁ κὺρ Θανάσης» καὶ «ὁ κὺρ Βαγγέλης»: σὲ αὐτοὺς τοὺς ἀφανεῖς ψάλτες, ποὺ διδάσκουν ἦθος μὲ τὴν ἁγνὴ πίστη καὶ τὸ παράδειγμά τους, ποὺ δὲν ξέρουν «μουσικὰ» ἀλλὰ ἡ βοήθειά τους εἶναι πολύτιμη στὴν λατρευτικὴ ψαλτικὴ πράξη, στοὺς βοηθοὺς-ψάλτες αὐτοὺς πιστεύω πὼς ἀξίζουν εὐχαριστήρια συνάμα καὶ συγχαρητήρια… 


τοῦ Κωνσταντίνου Σκαρμούτσου, ἀπό ἐδῶ


Σάββατο, 14 Οκτωβρίου 2017

θεία λειτουργία - μνημόσυνο (φωτογραφίες)



κείμενο & φωτογραφίες: Σωκράτης Ψιλλιάς
 
Με τις ευχές και την χοροστασία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ.κ. Κοσμά, πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 14 Οκτωβρίου 2017  ετήσια κοινή λατρευτική σύναξη τριών από τους θρησκευτικούς συλλόγους που εδρεύουν στην πόλη του Αγρινίου. Συγκεκριμένα, την κατ΄ έτος Θεία Λειτουργία τέλεσαν το διοικητικό συμβούλιο και τα μέλη του παραρτήματος της Πανελληνίου Ενώσεως Θεολόγων Αγρινίου, το διοικητικό συμβούλιο και τα μέλη του συλλόγου Ιεροψαλτών Αγρινίου «Άνθιμος ο Αρχιδιάκονος» και το διοικητικό συμβούλιο και τα μέλη του συλλόγου Φίλων του Αγίου όρους «Κοσμάς ο Αιτωλός».
   Η Θεία Λειτουργία  στην οποία χοροστάτησε και συμπροσευχήθηκε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ.κ. Κοσμάς, καθώς και το καθιερωμένο ετήσιο μνημόσυνο των κεκοιμημένων μελών των ανωτέρω συλλόγων, τελέστηκε στον Ιερό Ναό Αγίων Αποστόλων στην περιοχή Διαμαντέικα Αγρινίου. Ο ακούραστος και πάντα φιλόξενος προϊστάμενος του Ναού, αιδεσιμότατος οικονόμος π. Γρηγόριος Παπακωστόπουλος, ο οποίος τέλεσε και την Θεία Λειτουργία, δέχθηκε με χαρά την πρόταση να πραγματοποιηθεί η κοινή αυτή λατρευτική σύναξη στον Ναό που εφημερεύει με δεδομένο ότι θα εξυπηρετήσει αρκετούς που επιθυμούν να παρευρεθούν.  Τον δεξιό χορό των Ιεροψαλτών διηύθυνε ο Πρωτοψάλτης-μουσικοδιδάσκαλος κ. Κωνσταντίνος Καντάνης και συνέψαλαν ο κ. Παντελεήμων Καντάνης, Πρωτοψάλτης του Ιερού Ναού Αγίας Παρασκευής Αγρινίου, ο Πρωτοψάλτης του ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου Αγρινίου κ. Ανδρέας Αγγελής, ο Πρωτοψάλτης κ. Κωνσταντίνος Μπαλατσιάς, ο Πρωτοψάλτης του Ιερού Προσκυνηματικού Ναού Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (Πάρκου) Αγρινίου κ. Δημήτριος Αγγελής ο Πρωτοψάλτης του Ιερού Ναού Αγίου Παντελεήμονος Κυψέλης κ. Παναγιώτης Τσώνης και ο κ. Ιωάννης Στρανομήτσος. Τον αριστερό χορό διηύθηνε ο Λαμπαδάριος του Ναού κ. Επαμεινώνδας Γιαννακάς  και συμμετείχαν ο θεολόγος και Πρωτοψάλτης του Ιερού Ναού Αγίου Αποστόλου Παύλου Μεγάλης Χώρας κ. Λεωνίδας Γαρουφαλής, ο οποίος είναι και ο πρόεδρος του συλλόγου Ιεροψαλτών Αγρινίου «Άνθιμος ο Αρχιδιάκονος» και ο οποίος επιμελήθη του κηρύγματος, ο θεολόγος - φιλόλογος και Ιεροκήρυκας της Ιεράς Μητροπόλεως κ. Σωκράτης Ψιλιάς, ο κ. Ιωάννης Μανδρούκας, Λαμπαδάριος του Ιερού Ναού Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου Κάτω Κερασόβου και ο κ. Ιωάννης Τασολάμπρος, ακούραστος δόκιμος Ιεροψάλτης.
   Ο κ. Γαρουφαλής στην σύντομη αλλά μεστή ομιλία του αναφέρθηκε στον βίο του εορταζομένου Αγίου Κοσμά επισκόπου Μαϊουμά, στο υμνολογικό του έργο το οποίο μάς κατέλειπε αναφερόμενος σε συγκεκριμένα υμνολογικά δημιουργήματα του Αγίου Κοσμά, αλλά και στην πολεμική που δέχεται σήμερα η ορθοδοξία. Ακολούθησε το Μνημόσυνο των μελών των συλλόγων οι οποίοι έχουν αποβιώσει στο οποίο προεξήρχε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ.κ. Κοσμάς, συμπαραστατούμενος από τον πανοσιολογιώτατο Αρχιμανδρίτη π. Μακάριο Αντωνόπουλο, Ιεροκήρυκα της Ιεράς Μητροπόλεως και διευθυντή του Ραδιοφωνικού Σταθμού της Ιεράς Μητροπόλεως και τον π. Γρηγόριο. Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας ο Σεβασμιώτατος ευχαρίστησε τους παρισταμένους για την παρουσία τους, επήνεσε τους τρεις συλλόγους για το έργο του, έδωσε την πατρική του ευλογία και κάλεσε όλους τους θεολόγους σε αυριανή εκδήλωση για το ζήτημα της διδασκαλίας του μαθήματος των θρησκευτικών. Τέλος, τον λόγο έλαβε και ο κ. Σπυρίδων Παπαθανασίου, Πρόεδρος του παραρτήματος της Πανελληνίου Ενώσεως Θεολόγων Αγρινίου, οποίος και αυτός με την σειρά του ευχαρίστησε όλους για τη συμμετοχή στην κοινή αυτή ευχαριστιακή σύναξη.
   Μετά τη Θεία Λειτουργία παρατέθηκε καφές σε καφετέρια του Αγρινίου, όπου αντηλλάγησαν απόψεις ιεροψαλτικές αλλά και για τρέχοντα ζητήματα των ημερών όπως το ζήτημα της υποβάθμισης του μαθήματος των θρησκευτικών στα σχολεία και το νομοσχέδιο που πριν από λίγες ημέρες ψηφίστηκε για την δυνατότητα αλλαγής φύλλου από τα 15 έτη!!!!!!. Όλοι αναφέρθηκαν επιφυλακτικά στα όσα συμβαίνουν και το γενικό νόημα ήταν ότι σε αυτές τις δύσκολες και χαλεπές ημέρες οφείλουμε να στεκόμαστε ενωμένοι και δυνατοί. Οι προκλήσεις πολλές, το ζήτημα είναι να καταφέρουμε να τις αναστρέψουμε.











Τετάρτη, 11 Οκτωβρίου 2017

αιτίες απιστίας [Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς]

Ο άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς γράφει ότι επτά είναι οι αιτίες μαρασμού της πίστης στους σύγχρονους ανθρώπους. Πρόκειται για:
  1. την εξοικείωσή μας με τον κόσμο
  2. τον υπερκορεσμό του πνεύματός μας με πολλές μικρές και ανούσιες γνώσεις
  3. τα έργα των ανθρώπων
  4. τις πλάνες των κληρικών
  5. την ψευδοεπιστήμη και την ψευδοθεολογία
  6. την κοινωνική αδικία
  7. την ευτυχία και ευμάρεια
(από το βιβλίο του <η τραγωδία της πίστεως, 
οι επτά αιτίες που μαραίνουν την πίστη).

Κυριακή, 8 Οκτωβρίου 2017

φωτογραφίες γενικής συνέλευσης

Μέσα σε ένα ζεστό κλίμα συναδελφικής αγάπης, σήμερα Κυριακή 8 Οκτωβρίου, ο σύλλογος ιεροψαλτών Αιτωλο-ακαρνανίας <Άνθιμος ο αρχιδιάκονος> με έδρα το Αγρίνιο διεξήγαγε την ετήσια γενική συνέλευση. Παρευρέθησαν 25 φίλοι, μέλη του συλλόγου μας.
Ο πρόεδρος του δ.σ. Λεωνίδας Γαρουφαλής ανεφέρθη διεξοδικά στις δράσεις της περιόδου Σεπτέμβριος 2016 - Σεπτέμβριος 2017, καθώς και στον προγραμματισμό μελλοντικών επιδιώξεων. Επίσης, οι ιεροψάλτες ενημερώθηκαν για τα οικονομικά του συλλόγου.
Ακολούθησε ευρεία συζήτηση (περί το μισάωρο) με κύριο θέμα την ανάληψη πρωτοβουλιών, ώστε όλοι οι συνάδελφοι να αλληλοδιδασκόμαστε (ο ένας από τις εμπειρίες και γνώσεις του άλλου) υπό τύπον "φροντιστηρίου" περί της ψαλτικής διακονίας, να πλουτίζουμε τις γνώσεις μας κι έτσι να βελτιωνόμαστε διαρκώς!
Οι φωτογραφίες που αναρτούμε είναι των Γεωργίου Γαρουφαλή και Ανδρέα Φούκα, τους οποίους ευχαριστούμε!








 

Πέμπτη, 5 Οκτωβρίου 2017

αιδώς και αισχύνη (του Ηλία Σκόνδρα)

ΚΑΙ Η ΑΙΔΩΣ ΚΑΙ Η ΑΙΣΧΥΝΗ
Όταν η γλώσσα διδάσκει ήθος

Ηλίας Γ. Σκόνδρας
Και η αιδώς και η αισχύνη είναι απαραίτητα εφόδια στον αγώνα του ανθρώπου, ο οποίος θέλει να εκπληρώσει τον σκοπό τη ζωής του που είναι να ομοιωθεί προς τον Χριστόν και να συνδοξασθεί μαζί Του στην αιώνια ζωή.  Χρειαζόμαστε την αιδώ και την αισχύνη, είτε για να προλαμβάνουμε είτε για να θεραπεύουμε το μεγαλύτερο κακό που μπορεί να μας συμβεί. Αυτό το κακό είναι μόνο η αμαρτία, «το άκρον πάντων των κακών» κατά τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη, διότι αντιστρατεύεται το άγιο θέλημα του Θεού, αντιμάχεται τον νόμο του Θεού, χωρίζει τον άνθρωπο από τον Θεό. Συνεπώς, αν δεν αντιμετωπιστεί η αμαρτία, δεν φθάνουμε στον στόχο μας, που είναι να ζούμε εν Θεώ και για τον Θεό.
Η αμαρτία είναι υπερηφάνεια και αλαζονεία, ύβρις και ασέβεια, αχαριστία και αγνωμοσύνη, αποστασία και δουλεία, απιστία και αθέτηση της διαθήκης Του, μοιχεία και πορνεία, παράβαση και προδοσία, μωρία και ανοησία, νόσος και τραύμα.

Επίσης η αμαρτία προς τον πλησίον συνιστά αμαρτία προς τον Θεό, διότι η προσβολή κατά του συνανθρώπου, που είναι εικόνα Θεού, αναφέρεται στο πρωτότυπο της εικόνας, στον ίδιο τον Θεό.
 Επειδή, λοιπόν, η αμαρτία είναι το πραγματικό κακό που βλάπτει την ψυχή μας και διακυβεύεται η προοπτική της σωτηρίας μας, απαιτείται ο κάθε άνθρωπος να παλεύει με τα όπλα της αιδούς και της αισχύνης.
 Πώς θα γίνει η πάλη; Και οι δύο λέξεις σημαίνουν ντροπή, σεβασμό, φιλότιμο, δέος. Υπάρχει όμως μια σημασιολογική διαφορά με ηθικές και πνευματικές προεκτάσεις:  Η μεν αιδώς παράγεται από το ρήμα αιδούμαι που ερμηνεύεται ως εξής: ντρέπομαι να κάνω το κακό, αισθάνομαι τέτοιο σεβασμό, που δεν θέλω  να το επιλέξω, υπολογίζω από δέος και σεβασμό μήπως λυπήσω τον Θεό, μήπως παραβώ το θέλημά Του και σκανδαλισθεί ένας συνάνθρωπός μου από αυτή την ενέργειά μου. Γι αυτό συγκρατούμαι και αποφεύγω την αμαρτία.
Κατά συνέπεια αιδώς είναι το ανώτερο ευγενικό συναίσθημα που εμπνέει τον άνθρωπο να ζει βάσει αρχών και αξιών, τις οποίες οφείλει πάντοτε να υπηρετεί και από τις οποίες ποτέ να μην παραιτηθεί, όσο και αν πιέζεται εσωτερικά ή εξωτερικά. Μόνο έτσι δεν θα επιλέγει και δεν θα διαπράττει ποτέ το κακό. Η αιδώς, λοιπόν, με την έννοια της ντροπής προτού γίνει το κακό, γίνεται το χαλινάρι που εμποδίζει τον άνθρωπο να προχωρήσει στην αμαρτία. Αν οι πρωτόπλαστοι είχαν αιδώ, δεν θα έσπευδαν να αμαρτήσουν.
Ο Πλάτων αποκαλεί την αναίδεια «νόσον βρωμεράς ψυχής και συνιστά να εξοντώνεται αυτός που δεν έχει αιδώ, γιατί ο αναιδής είναι νόσος της πόλεως».
Κατά τον Τρωικό Πόλεμο ο Ποσειδών φωνάζει "αιδώς, Αργείοι", για να φιλοτιμήσει τους Αχαιούς να μην αποχωρήσουν από την Τροία και κατηγορηθούν για δειλία και λιποταξία.
Αν όμως ο άνθρωπος δεν συγκρατηθεί και διαπράξει το κακό, τότε χρειάζεται τη βοήθεια της αισχύνης, για να μην το επαναλάβει. Η αισχύνη προέρχεται από το ρήμα αισχύνομαι, το οποίο επίσης σημαίνει ντρέπομαι, αλλά τώρα ντρέπομαι που έσφαλα, συναισθάνομαι που εξέθεσα τον εαυτόν μου, προσέβαλα τους άλλους, περιφρόνησα τον Θεόν και τον νόμον Του. Και, το σπουδαιότερο, επιθυμώ να αποκτήσω πάλι αιδώ για να μην πέσω πάλι στην αμαρτία, γιατί ντρέπομαι να δείχνω ότι έχασα την αιδώ και γίνομαι και αναιδής και αναίσχυντος.
Επομένως, και η αισχύνη είναι ανώτερο ευγενικό συναίσθημα που παρακινεί τον άνθρωπο να διορθώσει το λάθος του, να ζητήσει συγγνώμη από τον συνάνθρωπό του, να καταθέσει τα αμαρτήματά του στο εξομολογητήριο, για να λάβει από τον Κύριο συγχώρεση.
Η αισχύνη, με την έννοια της ντροπής αφού γίνει το κακό, γίνεται το ξυπνητήρι που θυμίζει στον άνθρωπο τη μετάνοια, την επιστροφή, την επανόρθωση.
Αν οι πρωτόπλαστοι είχαν αισχύνη (δηλαδή συναίσθηση για τη βαρύτητα της πράξεώς τους), θα ανεγνώριζαν το λάθος τους, θα ζητούσαν το έλεος του Θεού και Εκείνος είναι βέβαιο ότι θα ανταποκρινόταν.
Η αρετή της αιδούς και της αισχύνης εντυπωσιάζει και αιχμαλωτίζει. Αναφέρεται για τον Ρωμαίο πολιτικό Κάτωνα το εξής: ένα μικρό παιδάκι, όταν αντίκρισε μπροστά του τον διάσημο πολιτικό, κοκκίνησε από ντροπή. Τότε ο Κάτων είπε: «Θάρρος, παιδί μου, γιατί τέτοιο χρώμα σαν το δικό σου έχει η αρετή»!
Στις μέρες μας το χρώμα αυτής της αρετής τείνει προς εξαφάνιση. Αντίθετα κυριαρχεί η αναίδεια, η αναισχυντία, η αδιαντροπιά. Φτάσαμε στο σημείο να προβάλλονται και, ως μη ώφελε, να δικαιολογούνται αισχρά πάθη, αυτά που ο Απόστολος Παύλος αποκαλεί «πάθη ατιμίας».
Υπάρχει ασφαλώς και η λέξη εντροπή, που σημαίνει τη στροφή προς τον έσω άνθρωπο (εν = μέσα, τροπή = στροφή) και περιέχει και την αιδώ και την αισχύνη, διότι όσο περισσότερο γνωρίζει κάποιος τον εαυτό του, όσο βαθύτερα βλέπει τι είναι και τι οφείλει να είναι, τόσο περισσότερο προσέχει στη ζωή του. Αγωνίζεται να αποφεύγει την αμαρτία όχι μόνο ως πράξη αλλά και ως σκέψη και επιθυμία ή τουλάχιστον να μην την επαναλαμβάνει.
Στην Καινή Διαθήκη ο ίδιος ο Κύριος μάς είπε τι κρύβεται πίσω από τον άδικο κριτή. «Αυτός ο δικαστής ούτε τον Θεόν σέβεται ούτε τους ανθρώπους ντρέπεται» (Λουκ. 18, 2). Αναφέρεται στον διπλό σεβασμό, προς τον Θεόν και προς τους ανθρώπους, πράγμα που συντελεί στην αυτοσυγκράτηση, στην τήρηση της ηθικής τάξεως και στην εφαρμογή του Θείου Θελήματος. Γι' αυτό «ουκ έσται αισχύνη τοις πεποιθόσιν επί Σε» (Δαν. 3, 16).
Συμπέρασμα :

Δεν μπορούμε να παίζουμε με την αμαρτία, γιατί η πιο επώδυνη συνέπειά της είναι «ο αθάνατος θάνατος», για όσους μείνουν αμετανόητοι. Είναι η απαίτηση των καιρών. Αιδώς άνθρωποι! Αιδώς Χριστιανοί! Εδώ και τώρα: Αιδώς και τώρα! Και αιδώς και αισχύνη και ντροπή και φιλότιμο. Μόνο έτσι θα αγαπήσουμε τη μεταμόρφωσή μας, την μετάνοιά μας και την εξομολόγησή μας. Θα εξαγνίζουμε και θα εξαγιάζουμε την ψυχή μας και θα την κάνουμε αληθινά όμορφη. Είναι η ομορφιά που αφαιρεί την αγριότητα των αισθημάτων, τη βαρβαρότητα των ενστίκτων και τη βαναυσότητα των λόγων και μας ετοιμάζει για τη βασιλεία των ουρανών, για την οποία είμαστε πλασμένοι και προορισμένοι από τον Δημιουργό μας, αρκεί να μην παύσουμε να αγωνιζόμαστε για αυτόν τον σκοπό!